1. Tìm kiếm, khai thác và sử dụng thông tin

1.1. Các công cụ tìm kiếm thông tin phổ biến

– Google: Tìm văn bản, bản đồ, câu trả lời, cách làm…

– YouTube: Tìm video hướng dẫn, bài học, giải trí

– Zalo AI: Trả lời nhanh các câu hỏi đơn giản bằng tiếng Việt

1.2. Xác định nhu cầu và lựa chọn công cụ tìm kiếm thông tin

– Ví dụ thực tế:

+ Nhập: “Tra cứu giá lúa gạo hôm nay” (Google/Zalo AI)

+ Nhập: “Cách nấu canh chua miền Tây” (Google/YouTube)

1.3. Kỹ thuật viết yêu cầu tìm kiếm

Mẹo nhỏ: Nhập ngắn gọn, có dấu, tránh dài dòng.

1.4. Tìm kiếm bằng công cụ AI, kỹ thuật viết prompt (ChatGPT, Google Gemini, …)

– Công cụ AI: Giới thiệu các công cụ AI phổ biến như ChatGPT, Google Gemini giúp bạn tìm kiếm thông tin nhanh chóng và tổng hợp.

– Kỹ thuật viết Prompt (câu lệnh): Để AI trả lời chính xác, bạn cần đặt câu hỏi rõ ràng, cụ thể.

Ví dụ: Thay vì hỏi “Nấu canh chua sao?”, hãy hỏi “Hướng dẫn từng bước cách nấu canh chua cá lóc miền Tây cho người mới bắt đầu?”

Thực hành: Yêu cầu AI tóm tắt tin tức, giải thích một khái niệm đơn giản.

Video minh họa hướng dẫn tìm kiếm thông tin

2. Kiểm chứng và xác thực thông tin

2.1. Đánh giá độ tin cậy của nguồn thông tin

– Cách nhận biết tin chính thống:

+ Trang có đuôi .gov.vn (Chính phủ), .edu.vn (Giáo dục), Ưu tiên hai đuôi này 

+ Trang có đuôi .org.vn (Tổ chức) có thể tham khảo nhưng cần kiểm chứng thêm

+ Giao diện rõ ràng, không có quá nhiều quảng cáo

+ Có tên tác giả, ngày đăng, nguồn cụ thể

+ Có thông tin liên hệ, trụ sở rõ ràng.

2.2. Nhận diện thông tin sai lệch, thông tin giả mạo, thông tin xấu độc

– Cách nhận biết tin giả:

+ Tiêu đề giật gân: “Sốc!”, “Gây tranh cãi!”, “Bạn sẽ không tin điều này…”

+ Không rõ nguồn, không ghi ngày

+ Trình bày cẩu thả, nhiều lỗi chính tả

– Thực hành: So sánh 2 bài viết cùng nội dung nhưng khác nguồn – đâu là tin chính thống?

2.3. Sử dụng AI hỗ trợ kiểm chứng thông tin

– Cách AI hỗ trợ: Bạn có thể đặt câu hỏi cho AI để đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn. Ví dụ: “Tin A nói thế này, tin B nói thế khác, tin nào đáng tin hơn và tại sao?”

– AI có thể giúp tóm tắt nội dung chính từ nhiều bài viết, giúp bạn dễ dàng so sánh và tìm ra điểm bất hợp lý.

– Tuy nhiên, luôn cần kiểm tra lại thông tin AI cung cấp với các nguồn chính thống.

Video tham khảo về tìm kiếm bằng AI và Google

3. Quản lý thông tin và dữ liệu số

3.1. Tổ chức lưu trữ thông tin, dữ liệu số

Lưu tài liệu (ảnh, video, văn bản):

+ Bước 1: Nhấn giữ vào ảnh/tệp → Chọn “Tải xuống” / “Lưu hình ảnh”

+ Bước 2: Ảnh sẽ nằm trong mục Thư viện ảnh hoặc Tệp tải về

+ Bước 3: Vào Thư viện ảnh hoặc Tệp tải về, tạo thư mục mới và đặt tên rõ ràng cho file/thư mục để dễ quản lý và tìm kiếm sau này.

3.2. Truy xuất thông tin, dữ liệu số

– Gửi file qua Zalo cài đặt trên máy tính:

+ Bước 1: Mở cuộc trò chuyện → Nhấn biểu tượng ghim (📎)

+ Bước 2: Chọn “Tệp” → Chọn ảnh/file → Nhấn “Gửi”

– Lưu tạm file lên Google Drive hoặc Zalo Cloud:

+ Google Drive: Mở ứng dụng → Nhấn “+” → “Tải lên” → Chọn tệp

+ Zalo Cloud: Vào Zalo → Nhấn “Cloud của tôi” → Nhấn “+” → Chọn ảnh/tệp

+ Mẹo nhớ: “Lưu về máy để dùng – Lưu lên đám mây để không mất”

3.3. Quy định pháp lý về sử dụng dữ liệu số

– Bản quyền thông tin: Bạn không được tự ý sao chép, phát tán thông tin có bản quyền nếu chưa được cho phép.

– Quyền riêng tư dữ liệu: Không chia sẻ thông tin cá nhân của người khác khi chưa có sự đồng ý. Cẩn trọng với thông tin cá nhân của chính mình khi chia sẻ lên mạng.

– Luật An ninh mạng: Nắm rõ các hành vi bị cấm trên không gian mạng như đăng tải thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự người khác, nhằm bảo vệ bản thân và cộng đồng